“Kariyer” son dönemlerde insanların dilinden düşüremediği büyülü bir kelime. Üzerinde sayısız kitapların yazıldığı, yüzlerce farklı başlıklarda eğitimlerin verildiği bir bakıma kendi ekonomik sektörünü oluşturduğu, insanın kulağına hoş da gelen bir kelime açıkçası.
İş hayatındaysanız bu büyülü kelime, ya kişinin “uğraşlarının bir meyvesi” olarak karşısına çıkar ya da kişi farkında olmadan, zamanı gelince birileri bu meyveyi ona takdim eder.
Uğraşların bir meyvesi; evet ben bir meyve olarak tanımlıyorum bu kelimeyi. Tıpkı yeni ekilen bir tohumun belirli bir zaman sonra suyla beslenip ürün vermesi gibi. Tabi konu meyve olunca aklımıza bu meyvenin olgunlaşması, zamanından önce koparılması, kıskanıldığı veya elde edilemediği için taşlanması gibi durumlar akla gelmiyor da değil.
Bir meyvenin oluşum sürecinin hiçte kolay olmadığının bilinmesi gerekiyor. Yani burada ilk aşama bu meyve tohumunun doğru bir bahçeye ekilmesi, büyütecek bir bahçıvana sahip olması, büyümesi için su, toprak, ışık gibi dış etkenlere de sahip olması oldukça önemli.
İş hayatındaki kariyer de aslında buna çok benziyor; kişinin öncelikle çalıştığı alanla ilgili doğru bir bölümden mezun olmuş olması gerekiyor, tabi ülkemizin çarpık eğitim sistemini de düşündüğümüzde bu cümlemizi “kişinin sevdiği alanda bir işte çalışıyor olması” diye de düzeltilebilir.
Tabi kişinin kariyer basamaklarını çıkabilmesi için yeterli donanım ve “yetkinliklerde “ olması gerekiyor. Yetkinlik mi? Evet yetkinlik; yani bir işin gerekliliklerini yerine getirebilmek için kişide olması gereken bilgi, yetenek ve beceri birikimlerinin toplamı. Kariyer basamaklarının sorunsuz bir şekilde tırmanılması için kişide temel yetkinliklerinin olması şart.
Temel yetkinliklerin olması tek başına yeterli mi?
Elbette hayır, burada daha da önemlisi bu yetkinliklerin ortaya çıkarılması veya kişinin farkında olması. Yani bir çalışan hangi alanda “güçlü” hangi alanda “zayıf” veya hangi alanda potansiyele sahip, hangi alanda “gelişime açık” bunların bilmesi, ortaya çıkarılması gerekiyor. Tabi bu kavramların gerek toplumumuzda tam olarak oturmamış olması gerekse şirketlerimizin “insan” yerine daha çok “paraya” odaklanması, bu yetkinliklerin ortaya çıkarılmasında oldukça önemli zorlukların başında geliyor.
Diyelim ki kişi yetkinliklerinin farkında veya firma kişinin yetkinliklerini çeşitli ölçüm metotları ile ölçümledi ve buna göre bir kariyer planı çizdi. Acaba bu aşamada “kariyer” kelimesinin büyüsü ortaya çıkar mı? Evet demek isterdim ama cevap hayır, neden mi hayır? Bunun bazı nedenlerine biraz değinmeye çalışayım.
Bunlardan ilkini son dönemlerde aynı noktaya gelmiş kişilerin aşağı yukarı benzer yetkinlerde olduğu varsayımı. Yani birine benzeyen, sanki klonlanmışçasına aynı özelliklere sahip kişilerin çokluğu ve “aynılık” ların giderek artması.
Eğer çalışılan ortamda sizden bir tane var ise olumsuz bir durum oluşmadığı sürece işiniz kolay ve de muhtemelen ya kariyer basamaklarını rakipsiz tırmanacaksınız ya da dışarıdan başvuran adaylara nazaran daha avantajlı konumda olacaksınız. Ama aynı şirkette veya sektörde sizin işinizi yapabilecek yakın yetkinlilerinize sahip “aynılardan” var ise işte o zaman işiniz zor demektir. Peki bu aynılıkların çok olduğu dünyada ne yapmak gerekir diye düşünmemiz gerekirse benim söyleyeceğim en önemli kelime “fark yaratmak” olacaktır.
Birde kitaplarda çok fazla yazmayan ama iş hayatının olmazsa olmazlarından birisi; “liderine/yöneticisine” yakınlık. Bu yakınlık kelimesini nasıl yorumlarsınız bilemem ama ben bu durumun sonuçlarına birden çok defa şahit oldum diyebilirim. Daha sonra bu durumun aslında örgütsel yapılarda literatüre bile girdiğini master derslerimin birinde öğrendim, merak edenler olur ise “Liderlikte Dikey İkili Bağlantı Yöntemi”ni iyice incelemelerini ve çalışma ortamlarındaki “grup içi” “grup dışı” yapıları çok iyi anlamalarını tavsiye ederim. Yani liderin/yöneticinin grubunun içine dahil olunmazsa kariyer basamaklarını çıkmanın zorluğunun o zaman daha iyi anlaşılacağını düşünüyorum.
Kariyer basamaklarındaki bu faktörlerin önem derecesine baktığımızda hepsinin önemi farklı ortam ve şartlara göre değişkenlik gösterebilir ama insanın kendisini tanımasının, kendine ulaşabilir hedefler koymasının ve değişen şartlara göre kendisini hazırlamasının da önemini vurgulamak istiyorum.
Kariyer basamaklarının planlanan, mutlu olacağınız şekilde ve sorunsuz tırmanılması dileklerimle…
Kamil BAYAR
Perakende Profesyoneli
Endüstri Mühendisi, MBA
İlişkili Yazılar:
Loading ...